Dokmaýan mata/dokmaýan mata, däp bolmadyk dokma materialy hökmünde, özboluşly häsiýetleri we giň ulanylyş ugurlary sebäpli häzirki zaman jemgyýetinde aýrylmaz we möhüm materialdyr. Ol esasan süýümleri birleşdirmek we özara birikdirmek üçin fiziki ýa-da himiki usullary ulanýar, belli bir berklik we ýumşaklyk bilen mata emele getirýär. Dokmaýan matalar üçin dürli önümçilik tehnologiýalary bar we dürli önümçilik prosesleri dürli ulanylyş zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin dokmaýan matalara dürli häsiýetleri berýär.
Gündelik durmuş, senagat we gurluşyk ýaly köp pudaklarda dokumasyz matalaryň öz rolyny oýnaýandygyny görmek bolýar:
1. Saglygy goraýyş ulgamynda: maskalar, hirurgiki halatlar, gorag eşikleri, lukmançylyk sargylary, sanitariýa salfetkalary we ş.m.
2. Süzgüç materiallary: howa süzgüçleri, suwuk süzgüçler, ýag-suw bölüjiler we ş.m.
3. Geotehniki materiallar: drenaj ulgamy, süzülmäge garşy membrana, geotekstil we ş.m.
4. Egin-eşik aksesuarlary: geýim astarlary, astar, egin ýassyklary we ş.m.
5. Öý goşlary: düşek örtükleri, stol örtükleri, perdeler we ş.m.
6. Awtomobiliň salony: awtoulag oturgyçlary, potoloklar, halylar we ş.m.
7. Beýlekiler: gaplama materiallary, batareýa bölüjiler, elektron önümleriň izolýasiýa materiallary we ş.m.
Dokmaýan matalaryň esasy önümçilik proseslerine aşakdakylar girýär:
1. Meltflown usuly: Meltflown usuly termoplastik süýüm materiallaryny eredip, olary ýokary tizlikde püskürdip, inçe filamentleri emele getirmegiň we soňra sowatmak prosesinde dokumasyz matalary emele getirmek üçin birleşdirmegiň usulydyr.
-Proses akymy: polimer iýmitlendirme → ereýän ekstruziya → süýümiň emele gelmegi → süýümiň sowamagy → toruň emele gelmegi → matanyň içine berkidilmegi.
-Aýratynlyklary: Inçe süýümler, gowy süzgüç öndürijiligi.
-Ulanylyşy: Maskalar we lukmançylyk süzgüç materiallary ýaly netijeli süzgüç materiallary.
2. Spunbond usuly: Spunbond usuly termoplastik süýüm materiallaryny eredip, ýokary tizlikli dartgyn arkaly üznüksiz süýümleri emele getirip, soňra olary howada sowatyp, birikdirip, dokulmadyk mata emele getirmek prosesidir.
-Proses akymy: polimer ekstruziýasy → süýndüriji filamentleri emele getirmek üçin dartmak → tor içine goýmak → birikdirme (öz-özüni birikdirme, termal birikdirme, himiki birikdirme ýa-da mehaniki güýçlendirme). Eger basyş bermek üçin tegelek rolik ulanylsa, basylan matanyň ýüzünde köplenç gyzgyn basyş nokatlary (çip yzlary) görünýär.
-Aýratynlyklary: Gowy mehaniki häsiýetler we ajaýyp dem alyş ukyby.
-Ulanylyşy: lukmançylyk serişdeleri, bir gezek ulanylýan egin-eşikler, öý hojalyk zatlary we ş.m.
Şol bir ölçegde eğimli (çepde) we erime üflemek usullary bilen öndürilen dokumasyz matalaryň mikrostrukturynda uly tapawutlar bar. Eğimli usulda süýümler we süýüm aralyklary eğimli üflemek usuly bilen öndürilenlerden has uly bolýar. Şonuň üçin hem maskalaryň içindäki dokumasyz matalar üçin kiçi süýüm aralyklary bolan eğimli üflemek dokumasyz matalar saýlanýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 19-njy sentýabry